در سال های اخیر بر تعداد کسانی که ازسیستم آموزشی مدارس ایران انتقاد می کنند افزوده شده است. آنها معتقد هستند شکل تدریس و آموزش کلی خصوصا در رده های پایه اشتباه بوده و دانش آموزان به جای یادگیری مهارت های زندگی و چگونگی ارتباطات موثر و مفید با دیگران درگیر برخی حفظیات بی ارزش ...

حمید رجبی- در بسیاری از کشور های دیگر دانش آموزان با هر شکل و قیافه و وضعیت مالی و استعداد به طور یکسان آموزش می بینند و مدارس تیزهوشان یا مدارس ویژه وجود ندارد. در آنجا استعداد ها شناسایی می شوند و بعد از دوره راهنمایی تفکیک ها صورت می گیرد. به کسی به خاطر یک استعداد خاص نسبت به دیگران بهای خاصی داده نمی شود چون هر کدام از دانش آموزان در زمینه خاصی استعداد دارند.
رئیس جمهور نیز در مراسم بازگشایی مدارس و آغاز سال تحصیلی ۹۶-۹۷ از سیستم آموزشی ایران اتقاد کرده بود. حسن روحانی در این خصوص گفته بود:« وقتی امروز کتاب های درسی را باز می کنیم غیر از عوض شدن جلد، فونت، عکس وتغییر بعضی عبارت ها نسبت به زمانی که ما درس می خواندیم تغییر چندانی نکرده است. در حالیکه ما باید دانش آموزان را حداقل برای ۱۲ سال آینده تربیت کنیم، کتابهای درسی ما دانش آموز را برای دیروز تربیت می کند نه برای فردا و حتی امروز. نحوه تدریس و اداره کلاس ما با همه تلاش معلمان نیاز به تحول جدید دارد. در پایان کار معلوم می شود که معلم، وزیر و دولت چقدر کار کرده اند و در پایان کار مشخص می شود که آیا ما یک نوجوان یا جوان مسئول ماهر علاقه مند به کار خلاق تحویل جامعه داده ایم یا تنها باعث شده ایم دانش آموزان حفظیاتی را که از یاد می رود حفظ کنند.»
بررسی ها نشان می دهد بخش زیادی از کشورهای توسعه یافته دنیا سرمایه گذاری و ایده پردازی های زیادی را برای مهارت آموزشی در مدارس خود صرف می کنند.
«دانشگاه می روی؟ بیکاری؟ آخرش فقط باید مدرکت را قاب کنی و به آن نگاه کنی!» این عقیده یک راننده تاکسی و شاید گروهی از مردم ایران نسبت به سیستم آموزشی کشور است. نظام آموزشی که سال هاست صدای مردم را درآورده و حجم انتقادات به جایی رسیده که حالا رییس جمهور ایران نیز یکی از منتقدان سیستم آموزشی کشور است.
عمده انتقادات به سیستم آموزشی ایران این است که بسیاری از دانش آموزان اطلاعاتی را یاد می گیرند که هیچ تاثیری در زندگی شخصیِ، شغلی و اجتماعی آنها ندارد.
کسب مهارت های شغلی در نظام آموزشی کشور، دغدغه ای است که حالا در بسیاری از کشورها پیاده سازی شده و آنها از نظام آموزشی مهارت محورخود بهره می برند.درواقع کشورهای درحال توسعه نیز به فکر افتاده اند و در حال انجام اقدامات مختلفی در راستای یادگیری مهارت توسط دانش آموزان هستند، حتی یکی از هدف های آموزشی اهداف توسعه پایدار سازمان ملل هم در این رابطه است: «تعداد جوانان و بزرگسالانی که دارای مهارت های فنی و حرفه ای برای کار هستند باید افزایش پیدا کند.»
برای اجرای چنین هدفی کشورهای مختلف برنامه های متفاوتی دارند برنامه هایی که بیشتر آنان در مدارس فنی و حرفه ای اجرا می شود و برخی از آنها نتیجه مثبتی هم داشته است.
در سال ۲۰۱۰ بریتانیا برای آموزش مهارت های مختلف به دانش آموزان، برای افراد مختلف ۱۴ تا ۱۹ سال مدارس کوچکی با ظرفیت ۳۰۰ نفر ساخته شد، محیط این مدارس بیشتر شبیه محل کار است و در آن مهارت های مختلف در زمینه های مختلف به دانش آموزان تدریس می شود؛ نحوه به اشتراک گذاشتن اطلاعات، ارتباط برقرار کردن با دیگران، سرمایه گذاری، کار و استخدام و ...
با این وجود از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ میزان فارق التحصیلان بیکار در انگلیس افزایش پیدا کرده است و در کشورهای انگلیس و ایرلند شمالی مهارت افراد ۱۶ تا ۲۴ سال کمتر از کشورهای هم تراز است.
مدارس فنی و حرفه ای هم نقش فراوانی در کارآموزی دانش آموزان بریتانیا دارد، معمولا در این کشور این دوره از دوره راهنمایی شروع می شود و مهارت های متنوع در آن آموزش داده می شود.
در آلمان در کنار اینکه دانش های مختلف به دانش آموزان ارائه می شود آنها می توانند در دوره ای ۳.۵ تا ۴ ساله در مدارس فنی حرفه ای تحصیل کنند، ممکن است در این دوره آنها حتی برای کارخانه ای کار کنند و حقوقی حدود ۸۰۰ یورو دریافت کنند. این سیستم در آلمان بسیار مدرن است به طوری که بیش از ۵۰ درصد جوانان این کشور دوره فنی و حرفه ای را گذرانده اند.
در واقع بر اساس سیستم آموزشی آلمان دانش آموزانی که در مدارس مخصوص تحصیل می کنند آماده فراگیری مهارت های مختلف می شوند.
همانند بسیاری از کشورهای شرق آسیا در ژاپن به تحصیلات آکادمی بیش از مهارت آموزی توجه می‎شود، در واقع پیش از جنگ جهانی دوم بیشتر دانش آموزان ژاپنی به مدارس فنی و حرفه ای می رفتند و این مدارس برای همه افراد رایگان بود، اما الان شرایط تغییر کرده است و فقط ۲۳ درصد دانش آموزان ژاپنی به این مدارس می روند.
البته در مدارس غیر از فنی و حرفه ای ژاپن هم به افراد مهارت های مختلفی آموزش داده می شود، برای مثال در برخی از مدارس ژاپن به دانش آموزان پسر و دختر آشپری و مهارت های خانه داری آموزش داده می شود.گفتنی است نزدیک به ۶۰ درصد از افراد شاغل در ژاپن تحصیل کرده هستند.
در این شرایط باید گفت بعضی چیزها ارزش این را دارند با قلب یاد گرفته شوند، اما به جای یادگیری طوطی وار برنامه جدیدی باید پیاده شود که مهارت هایی را به دانش آموزان آموزش دهد که در آینده از آن استفاده کنند. مهارت هایی مثل تفکر انتقادی، مهارت های تعاملی و ارتباط مناسب با دیگران، مهارت استفاده از تکنولوژی، مهارت نحوه یاد گرفتن و ... دنیا دارد تغییر می کند و مدارس و یادگیری باید با آن تغییر کند.
در واقع در سیستم آموزشی این کشورها همان درس های معمولی آموزش داده می شود؛ ریاضی، انگلیسی، زیست، تاریخ و ... اما تفاوتی که میان سیستم آموزشی این کشورها با کشورهای دیگر وجود دارد نحوه تدریس آن است. معلم ها در این کشورها به دانش آموزان اجازه می دهند خودشان اطلاعات را پیدا کنند، دراین کشورها همه تمرکز روی آموزش مهارت است نه دانش.

*مدارسی متفاوت

حدود ۴ سال پیش مدارسی در هلند و آفریقای جنوبی به نام مدارس «استیو جابز» افتتاح شد که شیوه ای کاملا مهارت محور دارند، در این مدارس نه دفتری وجود دارد، نه تخته و نه برنامه ی درسی. هر کدام از بچه ها به انتخاب معلمین خود در کارگاه هایی ۳۰ دقیقه ای با موضوعات مختلف شرکت می کنند. در پایان دانش آموزانی با مهارت های ویژه به جامعه ارائه خواهد شد.
حال باید دید مدارس و سیستم آموزشی ایران برای رسیدن به حد اقل های استاندارد روز دنیا چقدرباید زمان را از دست بدهد.

مشاهده در وبسایت منبع