- «جمعیت یوزپلنگ قبل از اجرای طرح حفاظت از یوز بیش از «۱۰۰نفر» بود ولی بعد از اجرای طرح حفاظتی طی ۱۶ سال اخیر، به کمتر از «۵۰ نفر» رسید.» این بخشی از اظهارات رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در گفت وگو با ایسناست.

عیسی کلانتری برنامه های اجرایی برای حفاظت از یوزپلنگ آسیایی (پروژه بین المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی) را فضایی و تخیلی دانسته و گفته است که طرح حفاظت از یوز براساس دیدگاه کارشناسان اشکال دارد. وی افزود: اگر طرح حفاظتی اجرا نمی شد، ممکن بود جمعیت یوز به «۷۰ نفر» افزایش یا شاید هم به «۳۰ نفر» کاهش یابد چون ممکن است طرح حفاظت یوزپلنگ نه تنها هیچ کمکی به حفظ این گونه نکرده باشد، بلکه حتی به جمعیت یوزپلنگ ها هم آسیب زده باشد. کلانتری در ادامه از تجدیدنظر در طرح حفاظت از یوزپلنگ آسیایی خبر داد و گفت: در چند سال اخیر پروژه حفاظت از یوز در تلاش برای تامین یک میلیارد تومان بود تا با استفاده از آن دامداران را از زیستگاه یوزپلنگ در منطقه توران بیرون کند. تاکنون حدود ۶۰۰میلیون تومان با کمک تشکل های مردم نهاد جمع شده است و چون گفته بودند با یک و نیم میلیارد تومان مشکلشان حل می شود، به معاونت محیط زیست طبیعی دستور پرداخت یک میلیارد تومان به پروژه یوزپلنگ دادم تا بتوانند دامداران را از محل خارج کنند و فشار دام را بر یوزپلنگ کاهش دهند.

  • چالش های خروج دامدار از زیستگاه یوز
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در حالی از کمک این سازمان برای خروج دامداران از زیستگاه یوز خبر می دهد که خروج دام از مراتع در حوزه مسئولیت سازمان جنگل ها و مراتع کشور تعریف شده است؛ هر چند خروج دامداران از زیستگاه ها امری ضروری است اما این کار باید با هماهنگی سازمان جنگل ها و مراتع کشور صورت بگیرد؛ زیرا ممکن است دامدار صاحب عرف باشد و محدوده مورد نظر سامانه عرفی دامدار باشد. براین اساس درصورتی که سازمان حفاظت محیط زیست مصمم به خروج دامداران از زیستگاه های یوز باشد باید حقوق عرفی دامدار را بپردازد که شامل مستحدثات هم می شود. براین اساس اگر دامدار بنایی ایجاد کرده باشد نخست باید مستحدثات توسط کارشناس دادگستری قیمت گذاری شود و پس از پرداخت حق و حقوق دامدار این کار امکان پذیر خواهد بود.

  • نقطه قوت یا نقطه ضعف
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در بخشی از گفته های خود انتظارات بالا ازتبلیغ بیش از حد برای حفاظت از یوز را زیر سوال برده و گفته است: یوزپلنگ جزئی از محیط زیست است اما متاسفانه طی سال های گذشته به علت تبلیغات انجام شده به ۵۰ درصد محیط زیست تبدیل شده؛ این در حالی است که محیط زیست تمامی گیاهان، جانوران، حشرات، خاک، آب، هوا، انسان و... را در برمی گیرد؛ بنابراین نمی توانیم ادعا کنیم محیط زیست تنها در یوزپلنگ خلاصه می شود. به گفته وی، تبلیغات برای یوزپلنگ مهم است، ولی با حک کردن تصویر یوز روی هواپیما این گونه جانوری احیا نمی شود. چه بسا که در زمینه برخی مسائل مثل پسماند و کاهش آلودگی هوا آگاهی رسانی عمومی اثرگذار است اما تبلیغات برای یوز در زمره آگاهی های عمومی قرار نمی گیرد و در حفظ آن تاثیر چندانی ندارد.

گفته های کلانتری مبنی بر اینکه تبلیغات برای یوز در زمره آگاهی های عمومی قرار نمی گیرد و در حفظ این گونه حیات وحش تاثیر چندانی ندارد نیز در خور تامل است. او درحالی این تبلیغات را موثر نمی داند که یکی از نقاط قوت پروژه بین المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، ارتقای آگاهی عمومی برای حفاظت از یوز با اطلاع رسانی و تبلیغ است؛ به طوری که این پروژه با کمک تشکل های مردم نهاد طی ۱۶سال توانست نگاه مردم به ویژه نگاه حاشیه نشینان زیستگاه های یوز را تغییر دهد و با برگزاری کارگاه های آموزشی، تهیه بروشور، پوستر و تبلیغات ضریب حفاظت از یوز را به حد قابل قبولی بالا ببرد. نتیجه این اقدامات باعث شده اکنون حاشیه نشینان زیستگاه ها به طور خود جوش از یوز حفاظت کنند. نمونه این رویکرد، اتفاقی است که شهریورماه امسال در حاشیه منطقه حفاظت شده میاندشت رخ داد و طی آن، یک زن روستایی دامدار با کمک فرزندانش مانع از حمله سگ های گله به یوزها و نجات جان یک توله یوز شد. کلانتری در ادامه می گوید: نباید فراموش کنیم که اگر قرار باشد، همه تمرکز خود را تنها روی یوزپلنگ بگذاریم، همه محیط زیست را از دست می دهیم؛ چه بسا که تا الان هم از دست داده ایم چون متاسفانه تا الان کسی در محیط زیست نبوده که برای تامین حقابه تالاب ها با وزارت نیرو بجنگد؛ تالاب های خشکی که تبدیل به کانون گردوغبار کشور شده اند. وی با بیان اینکه هر عنصری در طبیعت و محیط زیست، جایگاه خود را دارد، گفت: به یوزپلنگ هم باید اهمیت داد اما نه به صورت تبلیغی، چون با تبلیغات دروغین یوزپلنگ احیا نمی شود.

  • فراز و نشیب های حفاظت از یوز
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، پیش از این یک بار در نخستین نشست خبری خود با رسانه ها گفت که «نباید منابع آب کشور را قربانی مسئله جزئی تری مثل یوزپلنگ کرد.» یک بار هم ۲۳ مهرماه امسال در همایش بررسی ساختار تشکیلاتی مدیریت منابع طبیعی و محیط زیست ایران گفت: «باید بپذیریم یوزپلنگ ایرانی نیز مثل بسیاری از گونه های ایرانی از بین رفته محکوم به نابودی است.» با اظهارات معاون نماینده سازمان ملل در تهران اما حفاظت از این گونه نادر حیات وحش وارد مرحله جدیدی شد. خانم آن ماری کارسون در جلسه کمیته راهبردی یوزپلنگ آسیایی که هجدهم آبان ماه جاری در پردیسان برگزار شد از تغییر رویکرد سازمان ملل به پروژه یوزپلنگ آسیایی خبر داد و افزود: «ما مطمئن هستیم که دولت ایران به دلیل ظرفیت هایی که دارد، این امکان را دارد که درصورت نبودن کمک های ما، راسا به حفاظت از یوز کمک کند.» او گفت که «یکی از زیرساخت های مهمی که دفتر برنامه عمران سازمان ملل متحد ایجاد کرده به مسئله دریافت کمک های مالی برمی گردد اما با توجه به شرایط خاصی که امروز در دنیا حاکم شده، ما مجبور شده ایم که در مورد تخصیص بودجه ها و اعتبارات کمک رسان تغییر موضع دهیم و این مسئله فقط مربوط به پروژه حفاظت از یوز نیست و پروژه های دیگر را هم شامل می شود.» اکنون بنا بر آمارهای منتشر شده ۴۰تا ۶۰ یوزپلنگ آسیایی در سراسر زیستگاه های ایران وجود دارد؛ حیوانی که به خاطر محدود شدن زیستگاه هایش به ایران، یوزپلنگ ایرانی نامیده می شود و عنوان نماد حیات وحش کشور را یدک می کشد. با وجود این، سرنوشت این حیوان زیبا در هاله ای از ابهام قرار دارد.

مشاهده در وبسایت منبع