ریشه رشد سکونتگاه های غیررسمی

در این بین منتفی شدن راهکارهایی مانند جابه جایی پایتخت نیز در کلانشهر تهران در نهایت به توسعه فیزیکی و ساخت ساختمان های بلند مرتبه مغایر با فرهنگ و سنت کشورمان ختم شد . به این ترتیب در شهر تهران، فرهنگ اشرافیگری و خود نمایی و گران شدن شدید املاک اتفاق افتاد و شرایط به گونه ...

در این بین منتفی شدن راهکارهایی مانند جابه جایی پایتخت نیز در کلانشهر تهران در نهایت به توسعه فیزیکی و ساخت ساختمان های بلند مرتبه مغایر با فرهنگ و سنت کشورمان ختم شد . به این ترتیب در شهر تهران، فرهنگ اشرافیگری و خود نمایی و گران شدن شدید املاک اتفاق افتاد و شرایط به گونه ای شد که گفتند فقط کسانی که دارای درآمد های خوب و بالا هستند، می توانند درتهران زندگی کنند و آنها که نمی توانند تهران را ترک کنند یا این که خرد می شوند .
در واقع در این شرایط مساله مهاجرت مردم دیگر شهر ها و بویژه روستاییان به کلانشهری مانند تهران حل نشد، ولی زندگی برای کم درآمدها مشکل تر از گذشته شد.

بنابراین افرادی که برای کسب درآمد بیشتر راهی تهران یا دیگر کلانشهرها می شدند بناچار در اطراف کلانشهرها ساکن شدند و به این شکل روستاهای کوچک اطراف شهر تهران هر روز بزرگ تر شدند و جمعیت شهر های کوچک هم که عموما بافت کشاورزی و باغداری داشت افزایش یافت به گونه ای که بسیاری از این روستاها به شهر و شهرستان تبدیل شدند.

تفرجگاه ها و مناطق سبز و خرم و باغ هایی که پیشتر محل تفریح مردم و کسب درآمد باغداری و کشاورزی بود به آجر، سیمان و آهن و خانه هایی بدون ارزش ساختمانی تبدیل شد. این مناطق درحالی این رشد را تجربه کردند که برنامه ای برای توسعه و زیرساخت های مناسب شهری نداشتند، به همین دلیل بیشتر آنها گرفتار پدیده ای جدید ـ یعنی رشد منازل مسکونی و سکونتگاه های غیررسمی ـ شدند و به این شکل ضربه ای محکم به طبیعت منطقه و سلامت شهر وارد شد .

به این شکل شهرهایی مثل اسلامشهر به وجود آمد که جمعیت چند هزار نفری آن به جمعیت حدود ۷۰۰ هزار نفری کنونی رسید و شهر های کوچکی چون رباط کریم و شهریار به یک قطب زندگی پرجمعیت بدل شد. در حقیقت اکثر جمعیت از این مناطق به شکل خوابگاهی استفاده می کنند، چراکه کار و زندگی آنها در تهران است.

امروزه نه فقط شهر تهران را آلودگی هوا،کمبود آب و ترافیک سنگین تهدید می کند بلکه استان تهران خود گرفتار کم آبی، مشکل حمل و نقل و خطوط مواصلاتی و بافت های ناپایدار و فرسوده است. البته فقط کلانشهر تهران گرفتار این مسائل نشده و بلکه شهر های بزرگ دیگر هم از گسترش حاشیه نشینی آسیب دیده و می بینند.

امروزه حاشیه نشینی به صورت معضل بزرگ اجتماعی خودنمایی می کند. ساکنان این مناطق مشکلات زیادی دارند؛ مثل نبود دسترسی به آب سالم، مدرسه وآموزشگاه، درمانگاه،ورزشگاه و سیستم های حمل و نقل مناسب.

حاشیه نشینی فقط معضل اجتماعی یا فرهنگی نیست، چراکه بی توجهی به این آسیب، مشکلات امنیتی را نیز در پی خواهد داشت . حل مشکل ساکنان این مناطق به راهکاری اساسی نیاز دارد که در یادداشت های دیگر به آن پرداخته می شود.

مهدی چمران - کارشناس مسائل شهری

مشاهده در وبسایت منبع