گفت وگو با دستفروشی که اقدام به خودسوزی کرد

فرهیختگان: در طول چهار سال گذشته بیکاری با روندی صعودی رو به افزایش است به گونه ای که با بیش از سه میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در سال ۹۵ رکورد بیکاری در تاریخ بعد از انقلاب شکسته شد. البته باید توجه کنیم که این رکورد با کسر سربازان، دانش آموزان، دانشجویان، اقشار با شغل پاره وقت ...

فرهیختگان: در طول چهار سال گذشته بیکاری با روندی صعودی رو به افزایش است به گونه ای که با بیش از سه میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در سال ۹۵ رکورد بیکاری در تاریخ بعد از انقلاب شکسته شد. البته باید توجه کنیم که این رکورد با کسر سربازان، دانش آموزان، دانشجویان، اقشار با شغل پاره وقت تا دو ساعت در هفته و اقشار مختلف دیگر است که اگر این آمار جمعیت فعال بر آن بیکاران افزوده شود، آمار کشور وضعیت به شدت بحرانی تری پیدا می کند. افزون بر رشد بیکاری در سال های گذشته می توان به دو مساله دیگر نیز اشاره کرد که حال بد اقتصاد را بیشتر به رخ می کشد؛ مساله اول افزایش شکاف طبقاتی طی سالیان گذشته است و دیگری بحران ورشکستی بانک ها و موسسات مالی که امروز به خبر شماره یک فضای رسانه ای غیررسمی بدل شده است. در کنار همه اینها باید به مساله «تبعیض» نیز اشاره کرد که نمونه های بارزی چون «فیش های نجومی» و «عدم چرخش نخبگان» باعث ریشه دار شدن آن در جامعه شده است.
در این وضعیت اقتصادی «اعتراض» امری بدیهی به نظر می رسد اما آن نیز خود گونه های مختلف دارد که از هر کدام می توان برداشتی متفاوت داشت. جامعه شناسان معتقدند هر اندازه اعتراض جمعی و عمومی تر باشد نمودی است از آنکه جامعه پویاتر و زنده تر است و امید به اصلاح روندهای غلط در جامعه بیشتر دیده می شود و در مقابل هر اندازه اعتراض به لایه های زیرین جامعه رود و به صورت ناهنجاری های مختلف ظهور و بروز کند خطر «مرگ اجتماعی» آن بیش از پیش خواهد بود و اتفاقا این گونه اعتراضات تاثیرات منفی اجتماعی بالایی هم به همراه خواهد داشت.

«خودکشی» یکی از انواع «اعتراضات خاموش» است که در سال های گذشته روند افزایشی داشته است. سال ۹۰، ۳۵۱۲ نفر، سال ۹۱، ۳۶۴۰ نفر، سال ۹۲، ۴۰۵۵ نفر، سال ۹۳، ۴۰۹۵ نفر، سال ۹۴، ۴۰۲۹ نفر و سال ۹۵، ۴۴۰۵ نفر بوده است که نسبتا رشد قابل توجهی را نشان می دهد و این امر باید مدنظر قرار گیرد که آمار اقدام به خودکشی چیزی حدود ۲۰ برابر اعداد یاد شده است. سوژه گفت وگوی ما یکی از آنهایی است که خودکشی کرده اما زنده مانده است. «امیر احمدی» فارغ التحصیل حسابداری و اهل کرمانشاه است. او به دلیل بیکاری به تهران مهاجرت کرد اما در اینجا نیز درنهایت به «دستفروشی» مشغول شد و به دلیل مشکلاتی که برایش به وجود آمد در اعتراض به وضعیتش اقدام به خودسوزی کرد. جزئیات آنچه بر او گذشته را در ادامه می خوانیم.

ممنون از اینکه دعوت ما را پذیرفتی؛ می توانی یک مقدار از خودت و اوضاع زندگی ات برای ما بگویی؟

امیر احمدی هستم متولد کرمانشاه. در خانواده ای زندگی می کنم که سطح مالی پایینی داریم. فارغ التحصیل رشته حسابداری ام. در شهرستان خودمان در کرمانشاه درس خواندم اما آنجا برای من کاری نبود. به علت مشکلات مالی زیادی که داشتیم مجبور شدم برای پیدا کردن کار و گذران زندگی خود و خانواده ام، به تهران بیایم. در ابتدای ورودم در جاهای مختلفی ازجمله رستوران کار کردم ولی حقوقی که می گرفتم، کفاف زندگی ام را نمی داد چه رسد به آنکه کمک خرج خانواده ام باشد. من زن هم دارم و باید بیشتر درآمد می داشتم. در رستوران رسما از کارگران بیگاری می کشیدند و از حداقل حقوق کارگری هم کمتر می گرفتیم.

با راهنمایی یکی از دوستان به شغل دستفروشی روی آوردم. چند سالی به این شغل مشغول بودم. وضعیتم مناسب نبود اما مجبور بودم. طی این چند سال بارها ماموران شهرداری به من تذکر داده بودند و گاه اقدام به جمع کردن بساط دستفروشی ام می کردند ولی از سر ناچاری، باز به کارم ادامه می دادم.

اگر مخیر بودی بین آنکه حسابدار یک جایی شوی یا یک کار دیگر یا دستفروشی باز دستفروشی می کردی؟ یعنی درآمد این دستفروشی برایت بهتر بود؟

مسلما نه؛ من اگر حق انتخاب داشتم که قطعا دست به این کار نمی زدم. من مدرک دانشگاهی دارم و از نبود کار و بدبختی دست به این کار زدم. آن قدری هم درآمد نداشتم. من روسری می فروختم. از هر روسری دو یا سه هزار تومان درمی آمد و نهایتا در روز ۱۰تا روسری فروش می رفت. یعنی روزی ۳۰،۲۰هزار تومان دشت ما بود. تازه این در شرایطی بود که بساط مان را جمع نکنند که اگر این کار را می کردند حقوق یک ماه مان را دوباره باید می دادیم جنس بخریم.

پاتوقت کجا بود؟

من با چند تا از همشهری هایم یک خانه اجاره کرده بودیم در میدان راه آهن؛ خانه که چه عرض کنم یک جایی که فقط بتوانیم شبی ۶ ،هفت ساعت بغل به بغل هم استراحت کنیم. روزها با هم در خیابان جمهوری نرسیده به خیابان ولیعصر جلوی پاساژ شانزه لیزه بساط می کردیم.

داستان این حادثه و این بلایی که بر سر خودت آوردی چه بود؟

سال ۹۴ نزدیک عید بود و تقریبا در تمامی خیابان ها بساط دستفروشان پهن بود. انصافا ماموران شهرداری هم به تذکر قناعت می کردند و فقط مراقب بودند بساط دستفروشان مزاحمتی برای رفت و آمد عابران و مغازه دارها به وجود نیاورد. گاهی هم البته بساط مان را جمع می کردند. در آن منطقه ای که ما بساط می کردیم-روبه روی پاساژ شانزه لیزه خیابان جمهوری- بیشتر گیر می دادند. خصوصا آنکه صاحبان پاساژ خیلی اعتراض می کردند و حالا شاید با ماموران ساخت و پاخت هم می کردند.

ما جزء طبقه محروم هستیم اما کرامت انسانی داریم. ولی در آن موقعیت ها صاحبان پاساژها اصلا با ما رابطه درستی نداشتند، با اینکه مثلا من روسری فروشی بودم که روزی ۲۰، ۳۰ هزار تومان از این روسری فروشی عایدم می شد و هیچ کاری و هیچ شباهتی به اجناس میلیونی داخل پاساژ شانزه لیزه نداشتم اما آنها با ما رفتاری ناشایست داشتند و به هر طریقی با روح و روان ما بازی می کردند. تا اینکه ششم اسفند ۹۴ بود که یک چهار لیتری بنزین آماده کردم. تصمیم داشتم زمانی که آنها برای آزار و توهین من اقدام می کنند، بنزین را روی خود یا اجناسم بریزم و تهدید کنم اگر دست از توهین به من برندارند، خودم و وسایلم را بسوزانم. گمان می کردم کار درستی انجام می دهم و او دست از سر من برمی دارد. من نمی خواستم کاری بکنم اما فکر می کردم با این تهدید دست از سر ما بردارند.

آن مامور با علم به اینکه من بنزین دارم، شروع به تحریک و تحقیر من کرد و هر چه گفتم خودم را می سوزانم، تهدید کرد که اگر نسوزانی، مرد نیستی. واقعا قصد خودسوزی نداشتم ولی در اثر فشارهای روحی که روی من بود فندک را روشن کردم و شدم این چیزی که می بینی!

یادم می آید دور خودم می چرخیدم و می سوختم. یکی از مغازه داران که کپسول آتش نشانی داشت مرا خاموش کرد. از آنجا مرا به بیمارستان شهید مطهری رساندند. فکر می کنم حدود یک ماه در کما بودم. نزدیک به ۳۷-۳۶ درصد دچار سوختگی شدم (سوختگی درجه ۳). تمام هزینه بیمارستان هم به گردن خودم افتاد.

در آن چند روز که در کما بودی یا بعد از آن کسی به سراغت آمد از احوالت جویا شود؟

از اهالی پاساژ که نه! آنها فکر می کردند من مرده ام. از مسئولان و مثلا شهرداری هم کسی نیامد. بدبختی ام آن بود که من یک روز قبل از انتخابات مجلس این کار را کردم و شائبه سیاسی کاری باعث شد خیلی ها برخورد سیاسی‏امنیتی با من بکنند و رسانه ها به این خاطر سراغ من نیایند. حتی یک روز یک خبرنگار مخفیانه آمد بیمارستان و گفت من می خواهم از جزئیات اتفاقی که برایت افتاده گزارش تهیه کنم و او هم رفت و خبری از او نشد. من هم کمی محتاط بودم. خانواده من مذهبی و انقلابی هستند، پدرم رزمنده بوده و عمویم اسیر بوده است؛ خودم هم بسیجی بودم و دوست نداشتم ابزاری برای سوءاستفاده دشمن علیه ایران شوم.

با چه تحلیلی دست به این اقدام زدی؟

فکر می کردم دارم اعتراض می کنم. گفتم این هم یک جور اعتراض است، بیشتر هم شنیده می شود. توجه به ما هم بیشتر می شود. من از نداری خودم و فاصله ام با آن مسئولی که به او رای دادم ناراحتم. گاهی شب ها نان خالی هم نداشتم –حالا هم ندارم- اما آن نماینده مجلس ناراحت است که چرا حقوق چند میلیونی اش کم است! آن دولتمرد حقوق نجومی دارد. من از این تبعیض ها متنفر بودم، گفتم یک اعتراض می کنم و همه مردم همراهی ام می کنند اما تهش هیچی نشد.

خب بعدش چه شد؟

این اتفاق مشکلاتم را کمتر که نکرد، بیشتر هم کرد. آن مامور به کار خود برگشت و شکایتم از او به هیچ جا نرسید. در آخر من ماندم و بدنی سوخته و از کار افتاده. دو سال تمام نتوانستم هیچ کاری انجام دهم. سوختگی دست و صورت و بدنم مرا کاملا درمانده کرده بود. یکی از مشکلاتم این بود که نمی توانستم در انظار عمومی حاضر شوم. خیلی ها از دیدنم می ترسند و فرار می کنند. الان هم همیشه سعی می کنم کلاه به سر داشته باشم و سرم پایین باشد که کسی چهره ام را نبیند. این را هم بگویم که چند وقتی است تحت پوشش کمیته امداد قرار گرفته ام و حقوق ناچیزی می گیرم که باز هم گذران زندگی ام نمی شود، حالا هزینه های درمانم که هیچ!

می گویند اینها که این کار را می کنند هزینه های مادی و معنوی که ایجاد می کنند خیلی بیشتر است.

بله، الان خیلی مشکلات دارم. شاید اگر به ۶ اسفند ۹۴ برگردیم دیگر چنین اعتراضی نمی کردم یا کاشکی مرده بودم چون این همه هزینه به خودم، خانواده ام و اطرافیانم تحمیل نمی شد.

وضعیت فعلی تان چطور است؟

در حال حاضر من با سه مشکل مواجهم؛ خانواده ام دچار بحرانند، مادرم بیمار شده و همسرم به خاطر رسیدگی هایی که به من کرده پیر شده. هزینه های بالای درمانم وجود دارد و من توان پرداخت آنها را ندارم و همچنان هم بیکارم.

نهادهای حمایتی تا الان سراغ شما نیامده اند؟

کمیته امداد بعد از چندین ماه از حادثه من را تحت پوشش قرار داده است اما صرفا کمک خرج زندگی ام را می دهد که آن هم بسیار کم است اما در مورد هزینه های درمانم نه؛ هنوز هیچ جا کمک جدی به من نکرده است!

مشاهده در وبسایت منبع