همه چیز درباره فطریه / فلسفه فطریه و سوالات رایج درمورد آن

به گزارش روزپلاس، در این روز ها که به پایان ماه مبارک رمضان نزدیک می شویم بحث داغ فطریه و زکات فطره مطرح می شود و این موضوع که اگر فردی در شب عید فطر و یا آخرین روز ماه مبارک رمضان مهمان فرد دیگری باشد آن میزبان باید فطریه مهمان را متحمل شود و ... زکات فطره چیست؟

به گزارش روزپلاس، در این روز ها که به پایان ماه مبارک رمضان نزدیک می شویم بحث داغ فطریه و زکات فطره مطرح می شود و این موضوع که اگر فردی در شب عید فطر و یا آخرین روز ماه مبارک رمضان مهمان فرد دیگری باشد آن میزبان باید فطریه مهمان را متحمل شود و ...
زکات فطره چیست؟ چگونه باید آن را پرداخت کرد؟
در اصطلاح عبارت است از: «زکاتی که هر مسلمان برای خود و هر کس که نان خور او محسوب می‏شود، به مستحق می‏پردازد». زمان ادای آن مغرب روز آخر ماه رمضان تا ظهر روز عید فطر است.

با توجه به اینکه پرداخت این نوع حق مالی، باعث سلامت جسم (خلقت) و روح می‏شود، آن را زکات بدن یا فطره می‏نامند. شاید وجه تناسب آن با معنای اسلام، این باشد که زکات فطره مقتضای اسلام است؛ از این رو کسی که پیش از غروب شب عید فطر مسلمان شود، تکلیف از او ساقط نمی ‏شود.

زکات در یکی از هشت مورد زیر باید صرف گردد:

اول: فقیر و آن کسی است که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد.

دوم: مسکین و آن کسی است که از فقیر سخت تر روزگار می گذارند.

سوم: کسی که از طرف امام علیه السلام یا نایب او مامور جمع آوری زکات یا نگهداری یا رسیدگی به حساب آن و یا رساندن آن به امام علیه السلام و نایب او یا رساندن به مصارف لازم هستند می توانند به اندازه زحمتی که می کشند از زکات استفاده کنند.

چهارم: افراد ضعیف الایمانی که با گرفتن زکات تقویت می شوند و تمایل به اسلام پیدا می کنند.

پنجم: خریداری بنده ها و آزادی کردن آنان.

ششم: بدهکاری که نمی تواند قرض خود را بدهد.

هفتم: سبیل الله یعنی کار هایی مانند ساختن مسجد که منفعت دینی عمومی دارد و هم، چون مدارس علوم دینی، مراکز تبلیغاتی، نشر کتب اسلامی و ... و یا مثل ساختن پل و مدرسه و اصلاح راه که نفعش به عموم مسلمانان می رسد و خلاصه آنچه برای اسلام نفع داشته باشد به هر نحو که باشد.

هشتم: ابن السبیل یعنی مسافری که در سفر درمانده شده و محتاج شده که به مقدار نیازش می تواند از زکات استفاده کند هر چند در محل خود غنی و بی نیاز باشد.

زکات فطره بر چه کسانی واجب است؟
یکی از اعمال واجب در روز عید فطر پرداختن زکات فطره است. زکات فطره بر کسانی واجب است که در شب عید فطر اولا مکلف باشند و ثانیا فقیر نباشد و ثالثا نان خور دیگران هم محسوب نشوند. کسانی که دارای این شرایط هستند زکات فطره را باید بپردازند.

زکات فطره را چه زمانی باید پرداخت؟
وقت پرداخت زکات فطره از شب عید است تا ظهر روز عید و به نظر رهبر معظم انقلاب و برخی فق های دیگر بنا بر احتیاط باید قبل از نماز عید زکات فطره را بپردازند. اگر کسی برایش این امکان وجود نداشت، یعنی دسترسی نداشت یا امکان پرداختن نبود لااقل جدا کند و کنار بگذارد تا بعدا ادا کند.

ما به ازای ریالی زکات فطره چگونه تعیین میشود؟
همان طور که می دانیم زکات فطره برای هر نفر معادل سه کیلوگرم گندم، برنج، خرما و امثال این ها است که اگر معادل پولی آن هم پرداخت شود اشکالی ندارد.

برای مثال بر سرپرست یک خانواده ی پنج نفره واجب است که ۱۵ کیلو از اقلامی که در بالا ذکر شد، به عنوان زکات فطره بپردازد. معمولا هر سال قیمتی اعلام می شود برای این که مومنین وظیفه ی خود را بدانند و به راحتی به این وظیفه عمل کنند و زکات فطره را بپردازند.

احتیاط مستحب این است که افراد قوت غالب خودشان را در نظر بگیرند؛ یعنی آنچه که در زندگی، مصرف غالبشان است. مثلا اگر برنج بیشتر مصرف می کنند بهتر این است که ۳ کیلو برنج بپردازند. البته اگر قیمت بالاتر را انتخاب کنند بهتر است که این موضوع به انتخاب خود افراد بر می گردد.

زکات فطره چه مصارفی دارد؟
مصرف زکات فطره هم هر چند مصارف همان زکات اموال است و همان مصارفی است که در قرآن هم وارد شده است «اِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَ اءِ وَالْمَسَاکینِ وَالْعَامِلِینَ عَلَیهَا» (توبه، ۶۰)، اما در مورد زکات فطره احتیاطی هست که می فرمایند که به فقرای مومن بپردازند ولذا افراد اگر کسانی را می شناسند که فقیراند می توانند مستقیما به فقیر بدهند. در غیر این صورت می توانند به افراد دیگری بدهند که به عنوان وکالت از طرف آن ها پرداخت کنند و یا به موسساتی که مورد اطمینان هستند زکات فطره را بپردازند تا آن را به اهلش برسانند.

نکته ی قابل توجه دیگر این که سادات نمی توانند از غیر سید زکات فطره قبول کنند و یا به تعبیر دیگر کسانی که خودشان سید نیستند نمی توانند زکاتشان را به سید بپردازند؛ بنابراین تنها سادات هستند که می توانند زکات فطره را به سادات فقیر بپردازند؛ لذا افرادی که زکات فطره را به صورت وکالتی دریافت می کنند این نکته را مد نظر داشته باشند. همچنین ساداتی که زکات فطره می پردازند بهتر است به افرادی که واسطه هستند این نکته را گوشزد کنند.

برخی افراد در روز عید فطر، کفاره ی روزه ی خود را نیز می پردازند. این مورد از لحاظ فقهی به چه شکل است؟

البته کفاره مثل زکات فطره وقت معینی ندارد و بعدا هم می توان آن را پرداخت، اما هرچه زودتر بهتر. این عزیزان حتما توجه داشته باشند که کفاره با زکات فطره تفاوت زیادی دارد از جمله این که قیمت کفاره را نمی توان بجای کفاره پرداخت کرد ولذا حتما باید طعام باشد؛ بنابراین اگر می خواهند به نهاد و موسساتی بپردازند حتما باید در درجه ی اول قید کنند که کفاره است و نوع آن را هم مشخص کنند که کفاره ی عذری است یا کفاره ی عمدی. چون این دو کفاره هم در کیفیت مصرف با هم تفاوت دارند.

افرادی هستند که روزه بر آن ها واجب نبوده، ولی پرداخت کفاره بر آن ها واجب است. آیا این افراد زکات فطره هم باید بپردازند یا زکات فطره مخصوص روزه داران است؟

زکات فطره تنها مخصوص روزه داران نیست بلکه آن هایی هم که عذری داشته اند و یا عمدا روزه نگرفته اند باید زکات فطره را بپردازند. زکات فطره یک واجب جداگانه ای است و باید ادا شود.

زکات فطره ی سربازان در پادگان ها، پرستاران در بیمارستان ها، افرادی که در شیفت کاری هستند و امثال این ها برعهده ی کیست؟

اگر مخارج خودشان را خود تامین می کنند برعهده ی خودشان است و اگر نان خور مثلا پدر هستند، برعهده ی کسی هست که خرجی آن ها را می پردازد.

سوال مبتلا به دیگر این که اگر کسی در شب عید فطر مهمان شخص دیگری بود، آیا زکات فطره ی او برعهده ی میزبان و صاحب خانه است؟

اغلب فق ها و مراجع تقلید و از جمله رهبر معظم انقلاب نظرشان این است که اگر نان خور آن فرد محسوب نشود زکات فطره برعهده ی میزبان نیست بلکه برعهده ی خود فرد است. البته معمولا مهمانی که یک شب دعوت شده است نان خور محسوب نمی شود.

باشگاه خبرنگاران

مشاهده در وبسایت منبع